İşten çıkarılan gazeteciler için önemli hak bilgileri

Basın alanında toplu işten çıkarmaların yaşandığı bir dönemde işten atılan çalışanların haklarıyla ilgili dikkat etmeleri gereken önemli bilgiler bulunuyor.

Bu bilgilerin belli başlıca olanları şöyle:

1) Öncelikle bir avukata sormadan hiç bir şey imzalamayın. Çok zorda kalırsanız, “Fazlaya ilişkin tüm yasal haklarım saklı kalmak kaydı ile imzalıyorum” şerhini koyarak imza atın. Bu ifadeyi işverenin yazdıklarının hemen altına atın. İmza attığınız metinden bir örnek alın.

2) İşveren gazetecinin iş akdini yasal olarak haklı bir neden olmaksızın feshedecek ise belli bir süre önce bildirim yapmalı ya da bu süreye ilişkin ücretini ödemelidir (ihbar tazminatı). İhbar süresi işyeri kıdemine göre hesaplanır. Bu süre, işyerinde 5 yıldan az kıdemi olanlar için 1 ay, 5 yıldan çok kıdemi olanlar için 3 aydır.

3) Gazeteci iş güvencesi kapsamında ise (işyerinde en az 6 ay çalışmış olma, işyerinde en az 30 kişinin çalışması ve işveren vekili olmama) işveren gazetecinin iş sözleşmesini feshederken geçerli bir nedene dayanmak zorundadır. Gazeteciden kaynaklanan bir nedene dayanılıyorsa (performans vb..) işveren gazetecinin yazılı savunmasını almak yükümlülüğündedir. Ayrıca iş akdi fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini de açıkça belirmek zorundadır.

4) İşyerinizde 6 aylık çalışma süreniz olacak, işyerinizde 30′dan fazla çalışanın olması gerekmekte ve işveren vekili olmamanız gibi koşullar mevcutsa varsa herkes işe iade davası açabilir. İşe iade davaları için süre bir ay. Dava açacaksanız bir ay içinde açmanız gerekiyor.

5) Yasal haklar hesaplanırken 212 (Bu kanunun gerçek numarası 5953′tür. Adı da ‘Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanundur’) ya da 4857 sayılı yasaya göre çalışmanız önemli. Her ikisinde de tazminatınız son brüt maaşınız üzerinden hesaplanır. 212′de bu rakamda sınır yoktur. 1475′te bir “tavan” vardır ve onu geçemez.

6) İşveren sizi işten çıkardığı halde, siz istifa etmişsiniz gibi düzenleme yaparak üste bir miktar para vermek isteyebilir. Bu durumda tazminatınızın doğru hesaplanması kadar, işsizlik sigortası ve işe iade tazminatı da güme gider. Davalar iki yıla kadar sürüyor, ama kazanma ihtimali yüksek. İstifa etmiş gibi imza atarsanız, işsizlik sigortası alamazsınız, ayrıca işe iade davası açmanız mümkün olmaz. Bir tür ibraname verdiğiniz için de sonra geri dönüp izin, ikramiye gibi alacaklarınızı isteyemezsiniz.

7) 212 sayılı yasaya göre çalışanlar için en büyük silah “ikramiye ve fazla mesai alacakları”. Yılda bir maaş kadar ikramiye ödenmesi yasal zorunluluk. İşveren zarar ettiği gerekçesiyle bunu ödemeyebilir ama eğer kâr ediyorsa bunu ödemek zorundadır. Basın iş Yasası uyarınca ücret (maaş), fazla çalışma ücreti ve genel tatil ücretlerini zamanında ödemeyen işveren her gün için % 5 fazla ödeme yapma yükümlülüğündedir.

8) 212′ye göre çalışanlar için günlük çalışma süresi gece ve gündüz devrelerinde sekiz saattir. Haftalık çalışma süresi : Eğer gazeteci 6 gün çalışıyorsa 48 saat, 5 gün çalışıyorsa 40 saattir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır: Fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır.

9) 212 ile çalıştırılmayan çalışanlar da aslında hak ettikleri 212 tespitini yapabilirler. Gazetede çalışan hemen herkes 212 ile çalıştırılmak zorunda. İşe iade davasıyla birlikte bu tespit davasını da açarsanız, tazminatınız geriye dönük olarak böyle hesaplanır.

10) Tazminatınız, kabaca çalıştığınız yıl ile brüt maaşınızın çarpımıdır. Altı ayı geçen bölümler bir yıla tamamlanır, eksik kalanlar hesaplanmaz. Örneğin dört yıl sekiz ay ise beş yıllık tazminat alırsınız. Beş yıl üç ay ise yine beş yıllık tazminat alırsınız. Fakat burada ince bir nokta var. İşe iade davasını kazandığınız anda, işe iade edilmeseniz bile kıdem sürenize dört ay daha eklenir ve tazminatınız yeniden hesaplanır.

11) Bir gazetecinin kıdem tazminatı alabilmesi için meslekteki kıdemi 5 yıl olmalıdır. Bu beş yıllık kıdem, mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanır yoksa mesleki kıdem aynı işverende 5 yıl çalışmayı ifade etmemektedir.

12) İşe iade davası ile feshe bağlı alacaklar (kıdem tazminatı,yıllık izin ücreti) aynı dava ile istenemediği gibi aynı zamanda ayrı davalarla da talep edilemiyor. Edilse bile kıdem vb. talepli dava işe iade davasını bekliyor. Bu nedenle en doğrusu önce işe iade davasını sonuçlandırmak daha sonra 212′li çalıştırılmamak nedeniyle fark kıdem, ihbar vb.. alacakları ayrı bir dava ile talep etmektir.

13) Eğer sendikal faaliyet yürütüyorsanız ve bu yüzden atıldığınızı düşünüyorsanız işe iadede en az 12 maaş isteyebilirsiniz. Ancak bunu ispat etmeniz gerekir. Mahkemeler nezdinde sizi sendika avukatının savunması da bu durumda önemlidir.

14) Yıllık izin süreleri meslekte 10 yıldan az kıdemi olanlar için 28 gün (4 hafta) 10 yıldan fazla kıdemi olanlar için 42 gündür (6 hafta). Yıllık izne hak kazanabilmek için işyerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekiyor.

15) Yine yol da dahil günlük 8 saatten fazlası fazla mesaidir. Gazete dışındaki faaliyetler de buna dahildir.

16) Bu arada basın çalışanları ücret bordosundan iş sözleşmesine, elektronik posta yazışmalarından yaptığı haberlere kadar, işiyle ilgili her türlü evrakı saklamalıdır. Günü geldiğinde bu bilgiler haklarını savunmak için hayati önemdedir.

PRESSOUT.NET